Hiërarchie

Vandaag was ik op de Vrije Universiteit. Een symposium over kerkrecht-professor F.L. Rutgers. “Nooit meer eene nieuwe hiërarchie” was de titel van deze dag. Mede onder leiding van Rutgers, vertrok een grote groep bezwaarden in 1886 de Nederlandse Hervormde Kerk. Deze kerkscheuring heette De Doleantie – het driemanschap dat deze kerkelijke uittocht leidde, werd verder gevormd door Willem van den Bergh en Abraham Kuyper.

Die hiërarchie waar de titel naar verwijst, gaat over onder meer de kerkstructuur van de toenmalige hervormde kerk. Maar het gaat ook over de manier waarop de Rooms-Katholieke Kerk is georganiseerd. Met de paus als onfeilbare leider.

Het zou zomaar kunnen dat deze manier van organiseren, mijn kerkorganisatie wordt. Mits ik besluit definitief toe te treden in een klooster. Maar zover is het nog niet en ben ik gewoon onderdeel van het gereformeerde kerkmodel.

Anders leven

Monniken als Anselmus [van Canterbury] – eigenlijk hoort ook Herman de Lamme tot die kring – deden gewoon wat ze dachten te moeten doen in hun leven dat in het teken stond van 'de zoektocht naar God' (RB 58,7). De horizon najagen zonder de pretentie hem te kunnen vangen en daarbij je been te breken. […]

Elke hedendaagse theoloog en iedere zoeker zou mijns inziens minstens even het monastieke terrein moeten betreden hebben, hetzij door een bezoek aan een klooster, hetzij door het verhaal van Herman de Lamme of een soortgelijk verhaal te lezen. […] De toegangswegen zijn in ieder geval onbegrensd voor wie mensen wil ontmoeten die bij het denken een bevrijdend offer hebben gebracht. Vrije denkers die bereid zijn de zelfontplooiingsdrang in toom te houden en daardoor het zelf in een breder perspectief te ontplooien.

Uit: Thomas Quartier – Anders leven, Hedendaagse monastieke spiritualiteit, Uitgeverij Berne Media, tweede druk 2015

André Baillon

In het kader van 'grondonderzoek', heb ik wat speurwerk gedaan naar Westmalle. Gelukkig biedt Wikipedia enige aanwijzingen voor bekende plekken en inwoners – althans, voor wie in het Vlaamse dorpje bij Antwerpen bekend is. Ik ken dit dorpje enkel nog van de abdij van Onze-Lieve-Vrouw van het Heilig Hart. Het kasteel en Scherpenbergmolen waren mij volledig onbekend.

Evenals trouwens de bekende inwoner André Baillon. Hij woonde enige tijd in de buurt van het trappistenklooster, wat als basis diende voor zijn roman En sabots (Op Klompen) uit 1922. De Vlaamse, maar in het Frans schrijvende, Antwerpse schrijver had een bewogen leven, zo lees ik op internet. Geboren in 1875 als zoon van een Franse vader en een Antwerpse moeder. Verbraste zijn efdeel samen met een jonge minnares, trouwt met een voormalige prostituee, begint een kippenkwekerij bij Westmalle (wat jammerlijk mislukt), heeft redelijk succes als nachtredacteur en “literaire gigolo”, maar eindigt in een psychiatrische instelling te Saint-Germain-en-Laye nabij Parijs. Daar maakte hij in 1932 zelf een einde aan zijn leven.

Ik ken dit verhaal niet. En wat ik hier zo noteer, is ook maar van wat ik heb horen zeggen. Desalniettemin is het een goede aanleiding om Op Klompen op mijn literatuurlijst te zetten. Evenals De gigolo van Irma Ideaal: André Baillon, de biografie die Frans Denissen over Baillon in 1999 liet verschijnen.

Biddag 2017

Vandaag is het Biddag, de protestantse dag in het voorjaar waarbij God wordt gebeden om 'gewas en arbeid'. Het gaat dan om veel meer dan om een baantje en brood op de plank. En als het dan om veel meer gaat dan gewas en arbeid, dan gaat het ook om invulling. Levensinvulling.

En wanneer het gaat om levensinvulling, valt daar ook de zoektocht van mijn blog onder. Het is een kwestie van mijn leven aan de Heer voorleggen. En luisteren, want het thema in de digitale 40-dagenretraite is “Spreek Heer, ik luister!”

Nu maar goed luisteren.

Woestijn

Broeder Guerric nodigde mij uit om twee weken in Westmalle langs te komen. Het is een kwestie van agenda trekken om dit daadwerkelijk te plannen. Is het inmiddels zo erg met mij gegaan, dat ik voor zo'n ervaring niet zomaar twee weken vrij kan nemen? Enfin, het zal nog wel even duren voordat ik daadwerkelijk de bus naar de abdij van Onze-Lieve-Vrouw van het Heilig Hart van Westmalle neem. Eerst mijn aflopende contract bij Nuon afmaken. En dat zijn nog twaalf kalenderweken.

Dan neem ik twee weken vrij. Een soort vasten-periode, buiten de huidige veertig dagen om. Tenminste, als ik de uitnodiging van de Antwerpse novicenmeester mag geloven – en waarom zou ik dat niet doen? Hij adviseert om zo min mogelijk moderne media mee te nemen, enkel een telefoon, die als wekker kan dienen en voor een enkel belletje naar het thuisfront. Het is namelijk zoals hij in een mail mij schreef: Het is best spannend om even die vanzelfsprekende verbindingen op te zeggen, maar je krijgt er een bijzondere ervaring voor in de plaats: die van Gods nabijheid. Want in de woestijn vind je de God van het verbond, dat is een verticale verbinding die oneindig meer betekent dan alle horizontale relaties bij elkaar.

Spannend is het zeker, maar Broeder Guerric is een ervaringsdeskundige. Hij kan het weten wat zo'n bestaan je oplevert. Zover ben ik nu nog niet. Het zal nog wel even duren voordat ik een vergelijkbare ervaring heb opgedaan in het Vlaanderenland. Maar gelukkig, ik doe zo'n ervaring niet in mijn eentje. Je wordt in een klooster weliswaar op jezelf teruggeworpen.

Maar hè, je bent in een klooster. Je wordt teruggeworpen op jezelf én op God.

Westmalle

Sinds ik contact heb gehad met broeder Guerric van het klooster Abdij Onze-Lieve-Vrouw Van Het Heilig Hart, is Westmalle niet veel meer uit mijn gedachten geweest. Westmalle, waar ligt dat eigenlijk? En hoe kom je daar? Moet je daarvoor met de auto? Of is het ook met het openbaar vervoer te doen?

Westmalle is een dorp in de Belgische provincie Antwerpen en een deelgemeente van de gemeente Malle. Aan de Antwerpsesteenweg is het klooster van deze Vlaamse trappisten gelegen. Het is met de trein en bus prima te doen, hoewel het wel zaak is om een boek voor onderweg mee te nemen. Je doet van deur tot deur er toch gemakkelijk vijf uur over.

Uiteraard kun je ook met de auto. Dan doe je er, mits je geen files of andere tegenslag hebt, zo'n 2,5 uur over. Van deur tot deur. Ook dat is goed te doen. Niet eens zo gek ver weg, dat Antwerpse dorpje met de katholieke bierbrouwers.

In mijn oriëntatie op het eventuele kloosterleven, is dit uitzoeken van deze praktische zaken ook goed om te doen.

Aswoensdag

Aswoensdag valt veertig dagen voor Pasen. Veertig wordt in de Bijbel vooral geassocieerd met de periode dat Israël door de woestijn zwierf. Die duurde namelijk zo'n veertig jaar. Daarna kon het volk pas het Beloofde Land intrekken. Ook heeft Jezus veertig dagen in de woestijn gevast, waarmee hij dit beschadigde verleden symbolisch herstelde. In de Rooms-Katholeke Kerk neemt men de as van de verbrande palmtakken van het jaar ervoor en tekent hiermee een kruisje op het voorhoofd van iedereen. Het as symboliseert de vergankelijkheid van het aardse leven. De kruisvorm wijst tegelijk op redding.

(Uit: Meint R. van den Berg – Hij nam het kruis en ging..., uitgeverij Buijten & Schipperheijn Motief, 2011, bewerking door Reinier Sonneveld)

We hebben behoefte aan iets wat tastbaar, ervaarbaar, onderga-baar is. Stof zijt gij en tot stof zult gij weerkeren. Het is de as van de palmtakken.

Verwijzend naar de processie die Jezus van Nazareth de stad binnenhaalde als degene die hen wel even van de Romeinen verlossen zou. Dat deed hij niet, hij kwam ons van onszelf verlossen. En we verbranden de palmtakken en beseffen dat de verandering van de omstandigheden of van anderen niet de oplossing voor de wereld is, maar de verandering van onszelf.

(Rikko Voorberg, De Verbrande Hoop, op Lazarus Magazine, 1 maart 2017)