Jaarwisseling

Morgen is het Oudejaarsdag. We sluiten het kalenderjaar 2025 af. Onwillekeurig kijk ik terug op het afgelopen jaar. Wat is allemaal de revue gepasseerd?

Een van de dingen waar ik aan denk, is het afronden van de lectorencursus van de oud-katholieke kerk. Twee jaar lang ben ik elke maand naar Amersfoort gereisd voor een lectorendag. We maakten kennis met de theologie van deze kerk. We leerden gebeden en overwegingen maken. We kregen tips over presenteren. We zongen. We trokken als lectoren intensief met elkaar op.

En nu gaan we moedig voorwaarts. In onze eigen parochies. Voor mij is het de parochie in Groningen. Daar kijk ik naar uit, om een actieve bijdrage te leveren.

Maar dat is pas na morgen.

Overweging bij Vierde Advent

Nieuw leven zien, dat raakt. Het is een wonder, een groot cadeau. Je raakt aan het geheim van het leven.

“Het wonder van het leven raakt ons aan, komt uit ons voort, als een geschenk groter dan wij begrijpen. Wie is deze God, dat hij ons dit wonder toevertrouwt?

Niet alleen versgebakken ouders mogen het wonder van de komst van een kind ervaren. Sinds de geboorte van het kind waar Jesaja het over heeft, van Immanuel, God met ons, is er voor ieder mens een ongelooflijk cadeau. Het cadeau van het kind dat ons geboren is.”

Bron: Oud-Katholieke Kerk

Advent 2025 #4

De HEER liet verder tegen Achaz zeggen: ‘Vraag om een teken van de HEER, uw God, hetzij uit de diepte van het dodenrijk hetzij uit de hoge hemel.’ Maar Achaz antwoordde: ‘Nee, ik zal geen teken vragen, ik zal de HEER niet op de proef stellen.’ Toen antwoordde Jesaja: ‘Luister, huis van David. Is het u niet genoeg mensen te tergen? Moet u nu ook mijn God tergen? Daarom zal de Heer zelf u een teken geven: de jonge vrouw is zwanger, zij zal spoedig een zoon baren en hem Immanuel noemen. Boter en honing zal hij eten, totdat hij in staat is om het kwade te verwerpen en het goede te kiezen. Want voordat de jongen in staat is om het kwade te verwerpen en het goede te kiezen, zal het land van de beide koningen die u zoveel angst inboezemen, geheel verlaten zijn. En voor u, uw volk en uw koningshuis zal de HEER een tijd laten aanbreken zoals men niet meer heeft meegemaakt sinds Efraïm zich van Juda afscheidde: de heerschappij van Assyrië.’

Jesaja 7, 10-17

De Bijbeltekst in deze uitgave is ontleend aan de NBV21 © Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap 2021.

Advent 2025 #3

De woestijn zal zich verheugen,

de dorre vlakte vrolijk zijn,

de wildernis zal jubelen en bloeien,

welig bloeien als een lelie,

jubelen en juichen van vreugde.

De woestijn tooit zich met de luister van de Libanon,

met de schoonheid van de Karmel en de Saron.

Allen aanschouwen de luister van de HEER,

de schoonheid van onze God.

Geef kracht aan trillende handen,

maak knikkende knieën sterk.

Zeg tegen het moedeloze volk:

‘Wees sterk en vrees niet,

want jullie God komt met zijn wraak.

Gods vergelding zal komen,

Hijzelf zal jullie bevrijden.’

Dan worden blinden de ogen geopend,

de oren van doven worden ontsloten.

Verlamden zullen springen als herten,

de mond van stommen zal jubelen:

waterstromen zullen de woestijn splijten,

beken de dorre vlakte doorsnijden.

Het verzengde land wordt een waterplas,

dorstige grond een bronrijk gebied;

waar eenmaal jakhalzen huisden,

maakt dor gras plaats voor riet en biezen.

Daar zal een gebaande weg lopen,

die Heilige weg wordt genoemd,

geen onreine zal die betreden.

Hij is alleen voor het volk

dat over de weg gaat.

Dwazen dwalen er niet rond.

Leeuwen zullen daar niet komen,

een roofdier is er niet te vinden,

ze blijven er allemaal weg,

alleen zij die verlost zijn zullen daar gaan.

Wie door de HEER bevrijd zijn, keren terug.

Jubelend komen zij naar Sion,

gekroond met eeuwige vreugde.

Blijdschap en vreugde komen hun tegemoet,

gejammer en verdriet vluchten weg.

Jesaja 35, 1-10

De Bijbeltekst in deze uitgave is ontleend aan de NBV21 © Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap 2021.

Pastoor Rudolf

Dan zal een wolf zich neerleggen naast een lam, een panter vlijt zich bij een bokje neer. (Jes, 11,6)

De oudkatholieke pastoor Rudolf Scheltinga denkt na over de tekst bij de Tweede Advent. Pastoor Rudolf is werkzaam in de parochies Amersfoort en Arnhem. Hij denkt na over het nieuwe begin. Wat goed past in deze tijd, natuurlijk.

Een nieuw mensenkind: er is iets nieuws mogelijk.

Mooi detail bij dit filmpje is trouwens de boekenkast. In een hoek staat het driedelige werk In Wind En Vuur van Willem Barnard. De pastoor heeft een goede smaak.

Advent 2025 #2

Maar uit de stronk van Isaï schiet een telg op,

een scheut van zijn wortels komt tot bloei.

De geest van de HEER zal op hem rusten:

een geest van wijsheid en inzicht,

een geest van kracht en verstandig beleid,

een geest van kennis en ontzag voor de HEER.

Hij ademt ontzag voor de HEER;

zijn oordeel stoelt niet op uiterlijke schijn,

noch grondt hij zijn vonnis op geruchten.

Over de zwakken velt hij een rechtvaardig oordeel,

de armen in het land geeft hij een eerlijk vonnis.

Hij tuchtigt de aarde met de gesel van zijn mond,

met de adem van zijn lippen doodt hij de schuldigen.

Hij draagt gerechtigheid als een gordel om zijn lendenen

en trouw als een gordel om zijn heupen.

Dan zal een wolf zich neerleggen naast een lam,

een panter vlijt zich bij een bokje neer;

kalf en leeuw zullen samen weiden

en een kleine jongen zal ze hoeden.

Een koe en een berin grazen samen,

hun jongen liggen bijeen;

een leeuw eet stro, net als een rund.

Bij het hol van een adder speelt een zuigeling,

een kind graait met zijn hand naar het nest van een slang.

Niemand doet kwaad, niemand sticht onheil

op heel mijn heilige berg.

Want kennis van de HEER vervult de aarde,

zoals het water de bodem van de zee bedekt.

Op die dag zal de telg van Isaï

als een vaandel voor alle volken staan.

Dan zullen de volken hem zoeken

en zijn woonplaats zal schitterend zijn.

Jesaja 11, 1-10

De Bijbeltekst in deze uitgave is ontleend aan de NBV21 © Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap 2021.

Overweging bij Eerste Advent

Afgelopen zondag was het de eerste Advents-zondag. Ik deelde de profetie uit Jesaja, over de zwaarden omsmeden tot ploegijzers. Niet geheel toevallig gekozen, deze tekst.

Het is de lezing uit het Oude Testament van het oudkatholieke leesrooster. Frans Bossink van de parochie in Haarlem heeft een overweging gehouden over de start van de Adventsperiode. Het overwegen waard om te bekijken en te beluisteren.

Advent 2025 #1

Dit zijn de woorden van Jesaja, de zoon van Amos; het visioen dat hij zag over Juda en Jeruzalem.

Eens komt de dag

dat de berg met de tempel van de HEER rotsvast zal staan,

verheven boven de heuvels, hoger dan alle bergen.

Alle volken zullen daar samenstromen,

machtige naties zullen zeggen:

'Laten we optrekken naar de berg van de HEER,

naar de tempel van Jakobs God.

Hij zal ons onderrichten, ons de weg wijzen,

en wij zullen zijn paden bewandelen.'

Vanaf de Sion klinkt zijn onderricht,

vanuit Jeruzalem spreekt de HEER.

Hij zal rechtspreken tussen de volken,

over machtige naties een oordeel vellen.

Zij zullen hun zwaarden omsmeden tot ploegijzers

en hun speren tot snoeimessen.

Geen volk zal meer het zwaard trekken tegen een ander volk,

geen mens zal nog de wapens leren hanteren.

Nakomelingen van Jakob, kom mee,

laten wij leven in het licht van de HEER.

Jesaja 2, 1-5

De Bijbeltekst in deze uitgave is ontleend aan de NBV21 © Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap 2021.

Kerkentour #11 | Bethel-kerk

De Huizumerlaan in Leeuwarden ligt er uit. En het duurt nog wel even: pas in januari 2026 gaat de gemeente verder met de werkzaamheden. Daar ben je mooi klaar mee.

Zeker voor de kerkgangers van de Bethel-kerk. Dat is de Leeuwarder christelijke gereformeerde kerk. Kerkgangers kunnen niet heel gemakkelijk dus ter kerke gaan. Maar ja, we hebben het er maar mee te doen.

Bijzonder is het trouwens wel, een kerkgebouw midden in een woonstraat.

Heilig vormsel

Afgelopen zondag was ik bij een vormsel in de oud-katholieke parochie van Groningen. Bijzonder om zoiets mee te maken. Een kort onderdeel in de eucharistieviering. Je zou het bijna niet herkennen, als je niet beter wist.

Nou ja, bij wijze van. Want ik herkende dit onderdeel. Dankzij de orde van dienst, maar ook omdat de vormeling een actieve rol had in dit vormsel. Door op een aantal vragen te antwoorden met "Dat beloof ik" of "Ja, ik geloof".

De vormeling was een mede-cursiste van de Lectoren-cursus, dat ik de afgelopen twee jaar in Amersfoort heb gevolgd. Eens per maand waren we een zaterdag in de oud-katholieke hoofdstad om bijgespijkerd te worden. Over geloven, over de oud-katholieke theologie, om ons voor te bereiden op het lectoraat.

Voor wie meer wil weten over het heilig vormsel: op de site van de oud-katholieke kerk staat een uitgebreid verhaal.

Grote Sint-Martinus

Vanavond trekken de kinderen weer langs de deuren om snoep op te halen. Het is weer Sint Maarten, genoemd naar de heilige die een deel van zijn mantel aan een bedelaar gaf.

Mevrouw Frits en ik hebben wel wat met dit feest. Wij zijn de dag vóór Sint Maarten getrouwd. Wij gaan met grote regelmaat naar de Oud-Katholieke parochie van de H. Martinus in Groningen. Mijn zwager in Bremen is actief lid van de St.-Martini-Kirche. Om maar eens wat te noemen.

Vorige week waren we in Keulen. We combineerden het concert van Bob Dylan met een overnachting in deze stad, om ook ons papieren huwelijk te vieren. Omdat we wat extra tijd hadden, maakten we een korte stadswandeling.

Tijdens deze wandeling passeerden we ook de Groß Sankt Martin. Helaas konden we er niet naar binnen. Maar wel een paar aardige kiekjes gemaakt. Omdat het kan.

Dom van Keulen

Begin deze week waren mevrouw Frits en ik in Keulen. We waren er voor het concert van Bob Dylan. Maar omdat we naar Keulen gingen, en omdat we volgende week ons papieren huwelijk vieren, besloten we een nacht in de stad te blijven.

Een goede gelegenheid om onder meer de Dom te bekijken. Ruim zeshonderd jaar is aan deze kathedraal gewerkt. Een imposant bouwwerk. Heel veel tijd en energie is in dit gebouw gestoken, om eer te bewijzen aan de Schepper.

We waren onder de indruk van het enorme geheel. De torens, de hoogte, de kunstwerken, de glas-in-lood-ramen, de ruimte. Na een uur hadden we een eerste indruk gekregen van het gebouw.

Halloween

"I have my Bob Dylan-mask on!" Zo grapte een piepjonge Bob Dylan tijdens een concert in de Philharmonic Hall. "Happy Halloween."

Dat concert vond 61 jaar geleden plaats. En het is zo ongeveer de enige verwijzing van Dylan naar dit feest. Een wat opmerkelijk feest wel. In onze tijd behoorlijk vercommercialiseerd. Terwijl het van oudsher een Keltisch-christelijke dag is.

Morgen is het Allerheiligen, overmorgen Allerzielen. Dat zijn gedenkdagen waar ik wel iets mee heb. Steeds meer, eigenlijk. Mede door mijn gastlidmaatschap van de oud-katholieke kerk. Op de site van de landelijke kerk staat hierover een informatief artikel. Over wat te doen, deze dagen.

Ik steek een kaarsje op. En denk aan de heiligen ons voorgegaan.

Moria

Op mijn wandeling door de wijk passeerde ik het thuiswerkbedrijf Moria TDM. Die letters staan voor Tech Design en Management. Eigenaar Hibbe Wiersma heeft ervaring opgedaan in verschillende vormen van techniek, zo schrijft hij op zijn website.

De naam voor zijn onderneming is een Bijbelse naam. Wiersma kent zijn klassiekers:

"Er is gekozen voor de naam Moria.

Dit is de naam van de berg waar koning Salomo de tempel op heeft gebouwd.

Een stevig fundament voor een zeer belangrijk gebouw.

Zo stevig mag ook het vertrouwen in Moria Tech Design en Management zijn."

Het verhaal van de tempelbouw is onder meer terug te vinden in 2 Kronieken 3. Flavius Josephus schrijft in zijn boek De Oude Geschiedenis Van De Joden over de tempelbouw: "De koning liet de fundering van de Tempel zeer diep in de grond leggen. De fundering bestond uit stevig materiaal dat tegen de tand des tijds bestand was: stenen die, doordat ze met de aarde vergroeid waren, als grondvlak en draagvlak konden dienen voor de constructie die er bovenop gebouwd zou worden. De sterke fundering moest probleemloos zowel het enorme gewicht van de bovenbouw kunnen dragen alsook de kostbare aankleding, die minstens zo zwaar zou worden als de overige onderdelen, die allemaal ontworpen waren met het oog op hun hoogte-effect en het effect van hun massieve karakter en om een indruk van harmonie en tevens grootschaligheid te bewerkstelligen." (uit: Flavius Josephus. De Oude Geschiedenis Van De Joden, Deel II, Boek VIII, 56-66, (Amsterdam: Ambo-Olympus, 2002), pagina 99).

Mooi, goed gevonden dus. Maar Moria is ook de plek waar Abraham op de proef werd gesteld. Hij kreeg van de Eeuwige de opdracht om zijn zoon Isaäk daar te offeren. God zal zich zelf van een offerlam voorzien, probeerde Abraham zich uit de penibele situatie te redden, toen Isaäk onderweg ontdekte dat er geen offerdier mee ging naar Moria (Genesis 22).

Daar moest ik aan denken toen ik Moria TDM passeerde.

Samen bidden

Volgende week vindt een bijzonder moment plaats. Koning Charles van het Verenigd Koninkrijk gaat op bezoek bij paus Leo XIV. Het is een staatsbezoek, want de paus is naast kerkelijk leider ook vorst van Vaticaanstad.

Maar wat het bezoek extra bijzonder maakt, is dat beide monarchen zullen bidden. Bijzonder ja. Want zoals de paus naast de wereldlijke staat ook de kerk bestuurt, zo is Charles ook de hoogste leider van de Anglicaanse Kerk.

Deze kerk ontstond in de zestiende eeuw. Een conflict tussen koning Hendrik VIII en de Heilige Stoel, over de echtscheiding van Hendrik, lag ten grondslag aan de kerkscheuring.

Bijzonder dus, dat na vijf eeuwen de twee kerkleiders samen een gebed zullen uitspreken.

Kerkentour #10 | WaterCampus

Veel kerkgebouwen verliezen hun functie als kerk. De Sint-Johannes de Doperkerk is zo'n voorbeeld. Ooit de plek waar rooms-katholieke gelovigen bijeen kwamen. Vandaag de dag is het als WaterCampus onderdeel van de waterhoofdstad Leeuwarden.

Sarah Mullally

De Church of England heeft een nieuwe leider: Sarah Mullally. Zij is de nieuwe aartsbisschop van Canterbury en daarmee opvolger van Justin Welby. Die moest opstappen vanwege zijn rol rond een misbruikzaak.

Mullally is de eerste vrouwelijke leider van de Anglicaanse kerk. Zij is inhoudelijk de 'baas', als opvolger van de heilige Augustinus. De Britse koning, nu Charles, is formeel het hoofd van dit kerkgenootschap.

Voor de NOS belangrijk nieuws. Voor wie niet, eigenlijk? In ieder geval vond de redactie het belangrijk genoeg om er ook een Teletekst-bericht van te maken. Voor de kerk een mooie manier om zich kenbaar te maken aan een wereld, waar religie steeds minder vanzelfsprekend is.

In Nederland kennen we ook een aantal Anglicaanse gemeenten. Maar deze stroming is nauw verwant met de oud-katholieke kerk, waar ik zelf betrokken bij ben. Alleen daarom vond ik het een mooi bericht om te lezen.

Zuurdijk

Afgelopen weekend had ik de parochiedag van de oudkatholieke kerk in Groningen. Voor de gelegenheid vierden we de eucharistie in de kerk van Zuurdijk. Dit dorp kende ik niet. Niet heel gek misschien, omdat dit buurtschap nauwelijks meer dan 400 inwoners heeft.

Voor de literaire volgers: over Zuurdijk wordt niets verteld in de Letterkundige Gids van Nederland, uitgegeven door Querido. Schrijven lukt misschien niet in dit afgelegen Groningse dorpje.

Of het een mooi kerkgebouw is? Dat laat ik in het midden. Koud was het er wel. Maar dat kan ook door het herfstseizoen komen.

Kerkentour #9 | Sint-Dominicuskerk

De Sint-Dominicuskerk in Leeuwarden is een van de twee rooms-katholieke kerkgebouwen in Leeuwarden. Het andere gebouw is de Bonifatiuskerk.

De Sint-Dominicuskerk staat aan de Harlingerstraat in de stad. Als het aan het bestuur van de Sint Vitus-parochie ligt, wordt dit op termijn de enige roomse kerk in actieve dienst; het andere gebouw is veel te groot en te duur. Maar ja, die is wel veel mooier.

Of valt over smaak niet te twisten?

Anne Frank

Soms vind je op X, het voormalige Twitter, interessante dingen. Gewoon om te volgen. Dit medium wordt ook gebruikt om feiten te delen. Onder meer over de Tweede Wereldoorlog.

Boudewijn Steur plaatst regelmatig nieuwsfeitjes van vroeger. Zoals over vandaag: "Op deze dag in 1944 werden Anne Frank en haar gezin op transport gesteld naar concentratiekamp Auschwitz-Birkenau (later ging ze naar Bergen-Belsen). Het was het laatst transport vanuit doorgangskamp Westerbork naar Auschwitz".

In een paar woorden wordt een hele geschiedenis verteld. Je kunt veel van X/Twitter zeggen, maar als het om dit soort berichten gaat, heeft het medium een indrukwekkende betekenis.

Kerkentour #8 | Koepelkerk

Op de hoek van de Vredeman de Vriesstraat en de Alma Tademastraat in Leeuwarden staat de Koepelkerk. Het is een bijzonder gebouw, geheel in de gereformeerde bouwstijl - naar inzichten van Abraham Kuyper. Die man had ook overal verstand van. Of nou ja, in ieder geval over elk onderwerp wel een mening.

Het gebouw staat al ruim een eeuw op deze plek. Lange tijd bood de kerk ruimte voor de ('gewone') gereformeerden in Leeuwarden. Maar sinds een jaar of tien is de kerk een theater geworden.

Over de geschiedenis van deze kerk schreef Arjen Bakker het standaardwerk De gereformeerde kathedraal.

Kerkentour #7 | Doopsgezinde kerk

De doopsgezinden waren kerkhervormers uit de tijd van Luther en Calvijn. Maar anders dan deze twee mannen, vonden de mennonieten dat je als volwassene moet worden gedoopt. Mennonieten werden de wederdopers genoemd, naar hun voorman Menno Simons uit Witmarsum.

In Leeuwarden heb je een doopsgezinde kerk. Diep verscholen achter andere panden aan de Wirdumerdijk. Een schuilkerk, zogezegd. Een mooi gebouw, dat zeker. Je moet wel weten dat het er is, net als veel andere mooie kerkgebouwen.

Maria in Utrecht

Sinds jaar en dag bezoek ik de oud-katholieke vieringen. Oud-katholiek is niet rooms-katholiek. Een verschil tussen beide katholieke stromingen is de positie van Maria, moeder van Jezus.

In de oud-katholieke kerk is zij niet de eeuwige maagd. Maar ook weer niet niks. Iets van de verhouding met de moeder van de Heer legt bisschop Bernd uit in een uitgebreid artikel. Hij doet dat naar aanleiding van komende vrijdag. Dan wordt het grote Mariafeest gevierd.

Misschien goed om het verhaal gewoon maar te lezen.

Nazareth

Vorige maand waren mevrouw Frits en ik twee nachten in Brecht. We logeerden in Abdij Onze-Lieve-Vrouw van Nazareth te Brecht, een dorpje vlakbij Westmalle. Hier wonen de nonnen, in een eeuwenlange traditie.

De abdij heeft oude papieren. Al in de dertiende eeuw vormden de zusters deze congregatie. Al was toen Lier de plek waar de vrouwen zich wijdden aan God en gebed. In de loop der eeuwen is veel veranderd. Waaronder een verhuizing naar Brecht.

Ondanks de lange geschiedenis richten de zusters zich op de toekomst. Ze renoveren de kerk en het gastenverblijf. Alles om gastvrijheid te blijven ondersteunen. En om nieuwe zusters te trekken. Want kwetsbaar is het geheel wel.

Toen wij er waren, werd een van de zusters begraven. Een dag later overleed een andere zuster. Hopelijk is dat niet het begin van het einde voor 'Nazareth'.

Overigens verwijst de naam van het klooster naar 'de zalige Beatrijs van Nazareth'. ZIj leefde van 1236 tot haar dood in 1268 in de Lierse cisterciënzerabdij. Zij schreef daar het oudst bewaarde prozawerk in het Middelnederlands: 'Van seven manieren van heileger minnen'.

Ik wist het allemaal niet, maar een bezoek aan de abdij is in meerdere opzichten heel leerzaam.

Kerkentour #6 | Rehoboth

Sommige kerkgebouwen staan in een woonwijk. Soms letterlijk tussen de woonhuizen in. Het pand van de Christelijke Gereformeerde Kerk is daar een voorbeeld van. Maar er is nog een ander kerkgebouw dat tussen de woningen staat.

Het gaat om het gebouw aan de Bleeklaan. Ik heb er jarenlang bijna naast gewoond. Tegenwoordig herbergt het gebouw de Messiaanse Gemeente Rehoboth. Deze gemeente komt elke zaterdagochtend bij elkaar.

Tot een paar jaar geleden kwam De Wijngaard ook in dit gebouw bijeen. Dan voor de zondagse samenkomsten van deze evangelische gemeente. Vandaag de dag is Stadskerk De Wijngaard gehuisvest net buiten de stad.

De Messiaanse Gemeente. Ik ben er wel eens geweest. Maar tijdens de paar keer dat ik er was heb ik me er niet echt thuis gevoeld. Misschien hoeft dat ook niet. Zeker niet in het veelkleurige kerklandschap dat we in Nederland kennen.

Kerkentour #5 | Christelijke Gereformeerde Kerk

Vandaag de dag komen de christelijk-gereformeerde gelovigen bijeen in de kerk aan de Huizemerlaan. Maar niet zo lang geleden was hun kerkgebouw gevestigd aan de Wybrand de Geeststraat. Min of meer in het centrum van Leeuwarden.

Tegenwoordig is het pand een studentenhuis. Maar de gevel is nog altijd herkenbaar als kerk.

André Baillon

Twee weken geleden waren mevrouw Frits en ik weer in Vlaanderen. Voor mijn jaarlijkse visitatie aan het klooster in Westmalle, plus twee nachten in het klooster in Brecht. Intreden, zoals ik acht jaar geleden onderzocht, zit er niet meer in. Dus is zo'n bezoek vooral vrienden bezoeken en literatuur lezen.

Voor de gelegenheid heb ik het boek Op Klompen van de Franstalige Antwerpenaar André Baillon herlezen. Het boek beschrijft de poging van Baillon en zijn vrouw Marie om begien vorige eeuw een kippenfokkerij te starten in Westmalle. En passant schetst hij een beeld van het dorp, inclusief de monniken die er woonden.

Niet dat ik me alles herinnerde. Wel de ironische schrijfstijl van Baillon. Ik houd er wel van, maar ik snap ook wel waarom hij in de Noordelijke Nederlanden niet zo bekend is. Baillon schrijft wel wat hoekig.

Maar ja, misschien dat ik er daarom wel zo van houd.

Kerkentour #4 | Bonifatiuskerk

Een van de mooiste kerkgebouwen in Leeuwarden is wel die van de Bonifatiuskerk. Een beeldbepalend gebouw voor de skyline. Nog altijd in gebruik als kerkgebouw, maar de rooms-katholieke parochie wil af van dit pand. Te groot, teveel onderhoud, teveel kosten.

Ik woonde jarenlang onder de spreekwoordelijke rook van deze kerk. De klokken vertelden me elk half uur hoe laat het was. Dat mis ik nu wel, nu ik in de stad ben verhuisd. Maar vooruit, je kunt niet alles hebben.

De kerk is niet goed op de foto te krijgen. Niet voor een amateur-fotograaf als ik. Dat geeft niet, fotograferen is voor mij soms ook gewoon een bewijs dat ik er ben geweest. Het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven.

Kerkentour #3 | Sint-Genovevakerk Jelsum

Voor een gesprek voor de krant was ik in Jelsum. Vlakbij de de Dekema State heb je de Sint-Genovevakerk. De kerk is gewijd aan Genoveva van Parijs.

Tegenwoordig doet het gebouw geen dienst meer als kerk. Wel als een plek voor samenkomsten. Voor lezingen en uitvaarten.

Mooi gebouw. Ook weer zo'n pand waar een boodschap uit gaat. Immers, de toren wijst naar boven.

Vlaanderen

De afgelopen dagen waren mevrouw Frits en ik in Vlaanderen. We bezochten de abdij van Westmalle en het klooster in Brecht.

Westmalle is mijn huisklooster. Acht jaar geleden was ik hier als postulant, een snuffelstage. In die tien dagen dompelde ik me onder in het monastieke leven. Mijn geestelijke begeleider was broeder Guerric, die als novicen-meester mij bijstond.

Sindsdien bezoek ik dit klooster, waar ze ook het gelijknamige bier brouwen, minstens eens per jaar. Zo ook nu. Maar vanwege de grote vakantie in Vlaanderen, was het gastenverblijf slechts gedeeltelijk beschikbaar.

Ik herinnerde me dat in het nonnenklooster in Brecht, even verderop, zeepproducten op basis van het Westmalle-bier werd gemaakt. Zou daar een plekje vrij zijn? Een telefoontje met zuster Theresia bleek voldoende: we waren hier voor twee nachten welkom.

Een Vlaams weekend, in stijl met het monastieke leven. Het is ons goed bevallen.

Kerkentour #2 | Schranskerk

Niet elke kerk is als kerk te zien. Soms zijn ze überhaupt niet te zien. Het zijn soms schuilkerken, diep verscholen achter andere panden. De Schranskerk in Leeuwarden is zo'n schuilkerk. En inderdaad, dit kerkgebouw staat aan de Schrans.

Tegenwoordig is het pand een kantoorlocatie. Maar tot 2000 heeft het pand wel degelijk dienst gedaan voor de samenkomsten. Het is van de gereformeerd-synodalen geweest, maar ook de leden van De Volle Evangelie Gemeente zijn hier gehuisvest. Net als leden van de evangelische gemeente De Deur.

De oudejaarsdienst van 2000 was de laatste kerkdienst van de Schranskerk. Ook al weer een kwarteeuw geleden. Zouden er nog mensen zijn die de erediensten in dit gebouw herinneren?

Kerkentour #1 | Lekkum

Onder de rook van Leeuwarden ligt het dorpje Lekkum. Een gehucht, bijna, met zijn 405 inwoners. Samen met Snakkerburen en Miedum vormt het dorp de informele gemeenschap De Trije Doarpen. Al in de dertiende eeuw werd dit dorp genoemd, meldt Wikipedia. Volgens de middeleeuwse spelling Lackum.

Maar een literaire geschiedenis heeft het niet. Lekkum wordt niet genoemd in Querido's letterkundige reisgids van Nederland, onder redactie van Willem van Toorn, inmiddels ook alweer uit 1982. Toch heeft het dorp onder kerkelijke Leeuwarders een bijzondere klank.

De (synodaal-)gereformeerde predikant Johannes Hendrikus Zelle ligt er namelijk begraven. Hij werd er 16 mei 1983 begraven; hij zou met Hemelvaartsdag in de provincie preken, maar kwam niet opdagen - hij was die nacht overleden. De rouwplechtigheid vond plaats in de aula van de Protestantse Christelijke Onderlinge Uitaartvereniging aan de Jelsumerstraat in Leeuwarden. "De teraardebestelling vond plaats op het kerkhof van Lekkum, dicht bij het graf van zijn ouders," schrijft Bearn Bilker in zijn biografie over Zelle. "Een eenvoudige grafsteen werd later geplaatst." (Bearn Bilker. Een tussenweg is er niet. Biografie dominee J.H. Zelle (1907-1983), (Gorredijk: Noordboek, 2024), pagina 423, 426).

Het kerkgebouw was oorspronkelijk gewijd aan Sint Cecilia, en is tegenwoordig de verzamelplek van de Protestantse Gemeente te Lekkum, Miedum, Snakkerburen, Blitsaerd; maar ik kwam er sinds coronatijd niet voor de protestantse diensten. Eens per maand werd hier op zaterdagavond een eucharistieviering gehouden van de oud-katholieke kerk. Een statie, een soort dependance van de parochie in Groningen.

Het was een mooie voorbereiding op de zondagse erediensten. Maar helaas werd de oud-katholieke kerngroep in Lekkum te klein en te kwetsbaar. De zaterdagse vieringen werden stopgezet. En ik verhuisde voor de eucharistievieringen naar de tweewekelijkse zondagse bijeenkomsten in Groningen.

Een mooi kerkje, gelegen op een terp. Met een mooie toren. Helaas wordt het ijzeren hekwerk dicht gehouden. Maar de koster woont naast de kerk. Wie de begraafplaats wil bezoeken, zal ongetwijfeld de sleutel van de koster.

Kerkentour

In Leeuwarden heb je veel mooie kerkgebouwen. Ook in de dorpen en buitengebieden. Panden die al eeuwenlang naar boven wijzen. De een is nog mooier dan de andere.

Sommige modernere kerkgebouwen zijn een stuk lelijker. Zoals het pand van De Schakel, de protestantse gemeente in de wijk waar ik woon. Het is eigenlijk een wijkcentrum, een veredelde literatuurkring. Maar goed, over inhoudelijke dingen gaat het in de serie Kerkentour niet.

Wel over panden. Mooie kerkgebouwen. Die als een schakel tussen God en mensen (en mensen onderling) werken. Dat is waar kerkgebouwen toe dienen. Zeker met een rijke historie, die ook nog de schakel met verleden en heden vormen.

Met mevrouw Frits had ik het er onlangs over. Het zou mooi zijn om eens de kerken in de gemeente op te zoeken. En te fotograferen, met steeds een stukje tekst er over. Een schakel tussen kerk, stad, historie en journalistiek.

Een kroniekje.

Ronald Cornelissen

Ronald Cornelissen is door paus Leo XIV benoemd tot de nieuwe bisschop van het bisdom Groningen-Leeuwarden. Het noordelijke bisdom zat sinds augustus zonder bisschop na het vertrek van Ron van den Hout naar het bisdom Roermond.

Ronald Gerhardus Wilhelmus Cornelissen is zijn volledige naam. We zullen hem in het noorden vaker tegenkomen. Misschien dat Cornelissen ook een bezoek wil brengen aan de Oud-Katholieke parochie van de heilige Martinus van Groningen? Dan kan hij kennismaken met die andere katholieken in het noorden.

Lectorencursus

Vorige week zaterdag was ik voor de laatste keer in Amersfoort. Dat wil zeggen, de laatste keer voor een cursusdag. Twee jaar lang ben ik elke maand naar deze stad gegaan voor de Lectorenopleiding van de oud-katholieke kerk. De cursus werd gehouden in het voormalige seminarie van de kerk.

Om de lectoren toe te rusten voor hun belangrijke werk in een speciaal programma ontwikkeld: de lectorenopleiding. Daarnaast werden we inhoudelijk bijgespijkerd over de oud-katholieke spiritualiteit, en oefenden we met gebeden, uitspraak, overwegingen maken.

Nu zit het er op. Met liefst twee certificaten: als bewijs van deelname van de tweejarige cursus en een bewijs om de overwegingen te houden tijdens een Dienst van Schrift en Gebed.

Een mooie en intensieve periode is hiermee afgerond. Maar met een mooie kwalificatie om de kerk te mogen dienen.

Celibatair

Een van de aspecten in het kloosterleven, is het celibatair leven. Celibaat, de bewuste keuze ongehuwd te blijven. Voor mij indertijd geen opgave, maar een onderdeel van het leven. Inmiddels is die status veranderd.

Mevrouw Frits kwam in mijn leven. En dat beperkte mijn monnikenbestaan natuurlijk behoorlijk.

In de tussentijd ben ik (gast)lid geworden van de Oud-Katholieke Kerk in Nederland. Een kerk die zich beroept op de oude kerkhistorie. En zich verzet tegen de dogma's rond Maria en de onfeilbaarheid van de paus. Dat soort dingen.

Daardoor heeft mijn contemplatie rond het kloosterleven een nieuwe weg ingeslagen. Reden genoeg om dit blog daarom nieuw leven in te blazen. Dat kloosterleven heeft me nooit verlaten. De vraag is hoe ik daar invulling aan geef.

Voor de nieuwe invulling wil ik een soort verslag doen. Stukje bij beetje. Onregelmatig. Met verhalen en blogs.

Monnik?

Zo'n vijf jaar geleden plaatste ik de laatste post op dit blog. In die tijd is veel gebeurd. Onder meer de beslissing om niét het klooster in te gaan.

Geen schiere monnik uit Leeuwarden, dus.

Geen intrede als novice in een klooster in de Lage Landen.

Geen pij of habijt, niet de regel van Benedictus.

Heel veel niet.

Dat is het verhaal voor vandaag. De laatste dag van juni, de eerste helft van het kalenderjaar.

Vanaf morgen wil ik dit blog weer regelmatig van nieuwe berichten voorzien. Na vandaag. Eerst afsluiten wat is geweest.