Over Hoop Prijs

De kerk in Kampen, waar al anderhalf jaar een uitgeprocedeerd gezin wordt opgevangen, heeft de Over Hoop Prijs 2024 gewonnen. De Kampense kerk startte anderhalf jaar geleden een permanente kerkdienst, vanuit de wetenschap dat de overheid die niet mag verstoren. Zo werd een veilig toevluchtsoord gecreëerd voor het uitgeprocedeerde Oezbeekse gezin Babayants.

Kerkasiel is ongewoon, maar niet uitzonderlijk. Tussen 2018 en 2019 verbleef het gezin Tamrazyan in de Bethelkapel in Den Haag. Voormalig Jonge Theoloog des Vaderlands Thelma Schoon schreef over het Haagse kerkasiel een lezenswaardig boek. Zij gaat in haar boek in op de relatie tussen kerkasiel en liturgie.

Misschien dat de organisatie van de Over Hoop Prijs het boek van Schoon ook heeft gelezen.

Column KerkInStad | Dierenarts

Zo af en toe lever ik een bijdrage aan KerkInStad. Dat is het kerkblad van de protestantse gemeente in Groningen (stad). Vorige week verscheen mijn column over een bezoek aan de dierenarts. Ik kan het niet laten om mijn verhaal ook hier te delen.

---

Voor mevrouw Frits en mij brak afgelopen week een nieuwe fase aan: we waren voor het eerst bij de dierenarts. Al met al een onderwerp waar ik de laatste maanden vaker over nadenk. Want het bezitten van een huisdier is meer dan het bezitten van een huisdier.

Het was ook eigenlijk niet een vooropgezet plan om een poes te nemen. We kregen Jip via een tante van mevrouw Frits, die door samenloop van omstandigheden een kat te veel had. Of wij geen interesse hadden om dit poesje over te nemen? Na ampel beraad besloten we ons huis open te stellen voor deze poes.

Wat in dit geval goed hielp (maar overigens niet doorslaggevend) was dat dit poesje al ruim drie jaar was. En gevaccineerd, een chip tussen de schouderbladen en geholpen om een kattenplaag te voorkomen. Veel opvoedkundige problemen lagen niet in het verschiet, dus Jip was voor ons een uitstekend instapmodel.

Het is niet zo dat we in huize-Tromp nou tegen huisdieren zijn. Het is meer dat het er nooit echt van is gekomen. Behalve misschien een cavia of konijn in vroeger dagen. Nu er een poes op ons wachtte, veranderde onze blik op de wereld een beetje.

We kregen de zorg toebedeeld over een levend wezen. Natuurlijk, een kat of een poes is geen mens, maar wel degelijk een levend wezen. Een schepseltje waar je onverwacht een band mee opbouwt. Dat je een relatie opbouwt met een poes, had ik van tevoren niet bedacht.

Mijn werk en studie spelen zich deels thuis af, waardoor ik veel ben waar onze poes ook is. Na het halfjaar dat Jip nu bij ons woont, heb ik het idee dat wij elkaar begrijpen. We kunnen met elkaar communiceren, we snappen elkaar, al praat de een mensentaal en de ander poezentaal. Misschien klinkt het pathetisch, maar je gaat je hechten aan zo’n huisdier. Ook met een bezoek aan de dierenarts, waarbij mevrouw Frits en ik troostende woorden spraken richting de poes in een onbekende omgeving.

Ik ga ervan uit dat de Schepper van hemel en aarde bezig is met het herscheppen van deze hemel en aarde. Het lijkt me meer dan logisch dat ook op die vernieuwde hemel en aarde ruimte is voor dieren. Of we dan ook huisdieren hebben, is misschien een ander verhaal. Maar tussen mens en dier zal een band bestaan, een onderlinge relatie. Op die nieuwe aarde is een plek ingeruimd voor een dier als Jip.

Dat moet haast wel. Als je als Schepper al zoveel aandacht en zorg besteed aan de dieren in het huidige ondermaanse bestaan, hoeveel temeer zal die creativiteit zich uiten bij een nog betere hemel en aarde.

De dierenarts bevindt zich op loopafstand van ons huis. Dat scheelde bij ons eerste bezoek, dat we ons over de reis geen zorgen hoefden te maken. De dokter was tevreden, Jip deed het goed. Na een kwartier stonden we ook alweer buiten. Met de toezegging: “Tot volgend jaar!”

Bron: KerkInStad

Thelma Schoon

Gisteren was een bijzondere dag voor de Paradijskerk in Rotterdam. Thelma Schoon, voormalig Jonge Theoloog des Vaderlands, werd tot priester gewijd in de oud-katholieke parochie van de H.H. Petrus en Paulus.

Mooi moment, voor Thelma zelf natuurlijk. Maar ook voor haar vader, pastoor Henk Schoon, en haar moeder, de protestantse predikante Idelette Otten. Hopelijk krijgt Thelma binnenkort een telefoontje uit Groningen, om de noordelijke parochie een eucharistie te vieren.

Klaagliederen

Vandaag is het een dag voor de Klaagliederen.

Begin vorig jaar waren mevrouw Frits en ik een midweek in Borger. We bezochten toen onder meer het doorgangskamp Westerbork. Vanuit dit kamp werden Nederlanders naar andere kampen in het oosten gestuurd.

De transporten gebeurden op basis van ras, nationaliteit, geloofsovertuiging, seksuele voorkeuren.

Een van de standbeelden ter herinnering aan deze groep vervolgen is een tekst uit het Bijbelboek Klaagliederen. Je vindt het beeld vanzelf als je over het terrein loopt. In de herziene editie van de Nieuwe Bijbelvertaling staat op deze tekst:

'De vijand volgt ons bij iedere stap, we kunnen ons niet meer buiten vertonen. Ons einde is nabij, onze dagen zijn geteld, ja, ons einde is gekomen.'

Kerkentour #15 | De Fontein

Afgelopen week wandelde ik terug vanaf mijn college aan NHL Stenden. Even een net wat andere route weer naar huis. Dat leidde me via de Groningerstraatweg. Bij de rotonde staat De Fontein. Vanouds een hervormde gemeente, tegenwoordig volop een protestantse wijkgemeente.

Het mooiste van dit gebouw is misschien wel de vrijstaande klokkentoren. Het pand werd in 1968-1969 gebouwd naar ontwerp van architect J.C. Teeuw.

Ezechiël

De Amerikaanse minister van Defensie (of Oorlog) Pete Hegseth heeft een foutje gemaakt. Tijdens een gebedsbijeenkomst op zijn ministerie citeerde hij een vers uit het Bijbelboek Ezechiël. Maar in plaats van de oudtestamentische profeet te citeren, haalde Hegseth de verbastering aan uit de film Pulp Fiction.

Dat ontdekte nieuwssite Nu.nl. De redacteur geeft het citaat uit het Pentagon weer, en weet ook wel dat Ezechiël iets met God, Israël en wraak te maken heeft. "En ik zal met grote wraak en met woedende toorn neerkomen op hen die proberen mijn broeder gevangen te nemen en te vernietigen," citeerde Hegseth. "En jullie zullen weten dat mijn roepnaam Sandy 1 is, wanneer ik mijn wraak op jullie uitoefen."

Maar Martijn van Delft heeft niet de Bijbel binnen handbereik. Want dan had hij het juiste vers kunnen citeren. Het gaat om Ezechiël 25:17, waar in de jongste vertaling, de NBV21, staat: "Ik zal me meedogenloos op hen wreken, in mijn toorn zal Ik hen straffen, en dan, als mijn wraak hen treft, zullen ze beseffen dat Ik de HEER ben."

Bij deze dan maar rechtgezet. Hoewel, ik denk niet dat Hegseth een Nederlandse vertaling van de Schrift gebruikt zou hebben...

Intercity bestemming Pasen

Vorige week was het de Stille of Goede Week. Mevrouw Frits en ik hebben gebruik gemaakt van het boekje Intercity Bestemming Pasen. Dit boek is een uitgave van de oud-katholieke kerk. Het boek helpt gelovigen de Goede Week door. En legt uit hoe de verschillende diensten liturgisch in elkaar zitten.

Afgelopen week werd Elsa Westberg in de kring van oud-katholieke geestelijken opgenomen. Ik ken haar wel een beetje, want Elsa is parochiaan in Groningen. In de Oud-Katholieke St. Martinusparochie ben ik een bescheiden gastlid. Aan de Witte de Withstraat tref ik Elsa regelmatig.

De Paastijd is nog niet afgelopen. Eigenlijk is de Paastijd net begonnen. Tot aan Pinksteren is het Pasen. Of beter: in de kerk is het élke zondag Pasen. Want we vieren op de eerste dag van de week de opstanding van de Heer.

Elke week. Want zonder dit ritme vergeten we het zomaar. Onze bestemming. In de intercity worden we vergezeld met geestelijken en leken. We geloven niet in ons uppie.

PROTEST

Afgelopen zondag was het Palmzondag. Dat is de zondag dat Jezus op een ezel de stad Jeruzalem binnen kwam. Met Palmzondag is de Goede of Stille Week begonnen, de laatste fase van de Veertigdagentijd. Komende zondag is het al Pasen.

In de afgelopen dagen is ook de nieuwe naam gepresenteerd van de fuserende partijen GroenLinks en PvdA. Progressief Nederland moet het gaan heten, afgekort tot PRO. De jongerenafdeling wordt PROTEST genoemd.

Kwestie van spelen met taal. Natuurlijk. Maar ik denk aan protestanten. Dat zijn gelovigen die niet naar de Rooms-Katholieke Kerk gaan. Ze protesteren tegen die Roomse leer.

Nou ja, ik denk aan de Grote protestantse katholieke catechismus van wijlen dominee Ben Wentsel. Hij legt protestant net wat anders uit. Namelijk als pro testant, vóór de waarheid.

Ik weet niet of politici van de linkse beweging zich thuis voelen bij Wentsel's verhaal. Of catechismus. Ik wel, maar ik ben dan ook een schiere jongen.

Sarah Mullally

Afgelopen woensdag werd Sarah Mullally geïnstalleerd als de aartsbisschop van Canterbury. Zij is de eerste vrouw die de geestelijk leider is van de Anglicaanse Kerk. De koning is het formele hoofd van deze kerk.

Voor de NOS aanleiding om een uitgebreid verhaal te maken. Wel bijzonder, want ik heb niet de indruk dat dit nieuwsmedium veel met religie doet. Zeker niet om een positief verhaal te maken.

Maar de correspondent van de Britse eilanden Arjen van der Horst doet zijn best.

De Anglicaanse Kerk, de staatskerk van de Engelsen, is een zusterkerk van de oud-katholieke kerk. Met die laatste stroming heb ik wel wat. En daarmee dus zijdelings ook wel wat met de Britse kerk. Als een neutrale organisatie als de NOS dan aandacht besteedt aan 'kerk', ben ik daar wel blij mee.

Kerkentour #14 | Adventkerk

Een beetje verscholen is de kerk wel: de Adventkerk in Leeuwarden. Het gebouw staat aan de Dokkumertrekwei, en hoort bij de Zevendedagsadventisten. Ik ben er vaak langsgefietst, op weg naar NHL Stenden. De Leeuwarder hogeschool staat tegenover dit kerkgebouw in Bilgaard.

Ik herinner me een collega bij het Veluws Dagblad, onderdeel van dagblad De Stentor, waar ik lang geleden een journalistieke stage liep. Deze collega was lid van de Zevendedagsadventisten-kerk. Op zich een aardige man, maar wel een man met een sterke mening. En hij wist alles, of althans: hij deed alsof hij alles wist. En wat hij niet wist, wist hij eigenlijk wel.

Nu zijn niet alle Zevendedagsadventisten zoals mijn oud-collega. Maar die associatie ben ik nooit kwijtgeraakt.

Kerkentour #13 | Westerkerk

Steeds meer kerkgebouwen verliezen hun functie als kerk. In plaats daarvan wordt het gebouw gebruikt als culturele plek, bijvoorbeeld. Zoals de Westerkerk in Leeuwarden.

Het pand aan de Bagijnestraat is weliswaar een Rijksmonument. Maar het doet dienst als theater. Net als de 'gereformeerde kathedraal', de Koepelkerk.

Dick

Hoe zou het met Dick Schoof zijn? Ik dacht er aan, toen ik in de sportschool een man zag die voor Dick's halfbroer door kon gaan. Nadat Rob Jetten hem heeft opgevolgd, is Schoof in een diepe winterslaap gevallen. Dat hoop ik voor hem. Eindelijk tijd om zijn wallen onder de ogen weg te slapen.

En de eindverantwoording heeft hij niet meer. Met een handtekening is Jetten nu de verantwoordelijke minister-president geworden.

Hendrikus Wilhelmus Maria (Dick) Schoof is een gepensioneerd en ambteloos burger geworden. Zijn bijna-naamgenoot Dick Schoon gaat in de zomer met pensioen. Of beter, met emeritaat, want Dirk Jan Schoon is een oud-katholiek geestelijke.

Functioneel leeftijdsontslag is de reden dat hij per 27 juni terugtreedt als bisschop van Haarlem. In het najaar zal een opvolger worden gewijd. Ik denk niet dat Schoof bij Schoon de afscheidsreceptie bijwoont. Maar verrassingen zijn nooit uit te sluiten.

Jesaja

Mevrouw Frits en ik lezen in deze Veertigdagentijd onder meer de kalender van Petrus. We kijken door Jezus' ogen naar de wereld en elkaar.

Gisteren was de tekst van de dag uit Jesaja, de verzen 6 tot en met 10 uit hoofdstuk 58. Een mooi hoofdstuk. En een tekst die (dat?) vaker voorkomt.

Helaas stopt het citeren vaak nog vóór vers 11. Jammer, want juist dát vers is mij dierbaar. Vers 11 is onlosmakelijk verbonden aan mijn monastieke stage in Westmalle, zo'n negen jaar geleden. De tekst heeft me de weg gewezen om in de wereld actief te zijn.

Enfin, een onderwerp voor een andere keer. Nu eerst richten op de Lijdenstijd.

Ken je mij

Mevrouw Frits en ik luisterden vanavond naar het lied Ken je mij. Een live-uitvoering door Trijntje Oosterhuis, bij RTL Late Night. Bijzonder dat dit lied bij de commerciële omroep is uitgevoerd. De tekst is een bewerking van psalm 139, gemaakt door Trijntje's vader Huub Oosterhuis.

Het is alweer even geleden dat ik het lied gehoord heb. Daarom kwam het lied weer binnen. Omdat het zo ontzettend mooi is. Zo ontroerend, zo dichtbij. Ik kan er weer mee vooruit.

Belangrijker: mevrouw Frits kan er mee verder.

Aswoensdag 2026

De Veertigdagentijd begint op 18 februari, de periode op weg naar Pasen. Een sobere tijd, waarin we ons opnieuw bewust worden van onze menselijke beperktheid. We verlangen en hopen op de handreiking die God ons aanbiedt in Jezus Christus. Dr. Mattijs Ploeger licht in dit artikel een aantal aspecten toe van Aswoensdag en de Veertigdagentijd zoals we deze beleven binnen de Oud-Katholieke Kerk.

Door Mattijs Ploeger

Het startpunt van de Veertigdagentijd is Aswoensdag, dit jaar 18 februari. Tijdens deze dag ligt de nadruk op het vasten (lezingen) en de behoefte aan boete en verzoening (‘in zak en as zitten’). In die zin is deze dag niet representatief voor alle aspecten van de Veertigdagentijd. Wel wordt een accent gelegd dat ons in deze weken zal begeleiden: inkeer, besef van eigen beperktheid, verlangen naar Gods hand die ons in Christus wordt aangereikt tot vergeving van zonden en tot overwinning op de dood.

Lees verder op de site van de Oud-Katholieke Kerk.

Heilig, heilig, heilig! Heer, God almachtig

De afgelopen dagen zit het lied Heilig, heilig, heilig! Heer, God almachtig in mijn hoofd. Daar is een aanleiding voor, maar dat is iets voor een ander moment. De anglicaanse geestelijke Reginald Heber schreef het lied in 1836; theoloog en dichter Willem Barnard maakte er een Nederlandse versie van.

Een mooi lied, waarin de openbaring aan Johannes op Patmos volledig invoelbaar is. Maar belangrijker bij een loflied als deze: de lof aan God spat van elke regel. Het is nog te vroeg om er iets over te zeggen, maar misschien is dit lied wel passend op een begrafenis. Voor zover het om mijn voorkeuren gaat, vind ik het een mooi lied bij een dankdienst. En niet alleen omdat Barnard de Nederlandse tekst verzorgde.

Peter Nissen

Afgelopen vrijdag is Peter Nissen overleden. Hij overleed op 68-jarige leeftijd, na een tweede hartinfarct.

Zijn kerkelijke levensloop is een bijzondere. Hij groeide op in de rooms-katholieke kerk, promoveerde cum laude aan de Katholieke Theologische Faculteit Amsterdam en werd in 1994 benoemd tot bijzonder hoogleraar Cultuur in Brabant aan de Katholieke Universiteit Brabant. In 1998 volgde zijn benoeming tot hoogleraar Kerkgeschiedenis in Nijmegen. Vanaf 2006 was hij daarnaast ook hoogleraar in de Cultuur van het Christendom.

In 2010 verliet hij de Roomse kerk om lid te wowrden van de Remonstrantse Broederschap, het kerkverband waarbinnen hij in 2015 predikant werd. Na zijn emeritaat in 2022, keerde Nissen weer terug tot de moederkerk.

Nissen voelde zich in het bijzonder thuis bij de benedictijnse spiritualiteit. “Het benedictijnse ideaal,” zo zei hij eens in de Kloostercast, “is kort in een ABC weer te geven: de A van aandachtig leven, de B van broederlijkheid/zusterlijkheid en de C van christocentrisme, gerichtheid op Christus.”

Kerkentour's buitencategorie | Sabbatspaaltje

In de buurt waar ik tot voor kort woonde, heb je een sabbatspaaltje. Deze staat bij de Hoeksterpoort, aan het begin van de brug. Dit paaltje markeert de afstand die joden tijdens de sabbat mochten lopen. Op de site Monumenten.nl staat een uitlegverhaal over het sabbatspaaltje.

Kerkentour #12 | Lutherse Kerk

Aan de Nieuwe Oosterstraat in Leeuwarden staat de Evangelisch Lutherse Kerk. Het is aan de uiteinde van een winkelstraat. Als je er niet moet zijn, loop je er ook zomaar voorbij. Het pand oogt wat als een schuilkerk.

Het gerenoveerde pand is een Rijksmonument. Inmiddels heeft het pand haar functie als kerkgebouw verloren, omdat de Lutherse gemeente te klein wordt. Het pand zal worden afgestoten. Ongetwijfeld wordt het dan een soort cultureel centrum.

Wel een mooi pand. Hopelijk blijft het gebouw bestaan.

Eén van Geest

Onder het thema Eén van Geest gaat zondag de Week van Gebed van start. Voor 2026 is het materiaal voor deze gebedsweek gemaakt door christenen uit verschillende kerken in Armenië. Samen hebben ze de oecumenische viering en de doordeweekse gebedsbijeenkomsten voorbereid. Dit materiaal is vertaald en bewerkt door de Nederlandse werkgroep Week van gebed, bestaande uit MissieNederland, de Raad van Kerken in Nederland en Samen Kerk in Nederland (SKIN).

Ik ben benieuwd wat ik er van zal merken. Gaat 'mijn' kerk hier actief mee aan de slag? Ga ik er zelf mee aan het werk? Want wat betekent de eenheid onder christenen voor mijzelf?

Een goede aanleiding om daar over na te denken, de komende dagen.

Te wit om door te gaan

Het sneeuwt. Het is bevroren water,

het is verloren tijd, het is

andersomtaal, een zwijgzaam praten,

licht vallend uit de duisternis.

Het sneeuwt, het heeft met de dood te maken

en met de klokken van voorbij,

er ligt vergeving op de daken,

er is een toekomst buiten mij.

(zie ook: specthiania)

Naamgeving

Een gezegend nieuw jaar gewenst. Het kalenderjaar 2026 is inmiddels anderhalve dag onderweg. In Nederland tenminste. In Kiritimati lopen ze 13 uur voor op ons; daar zijn ze aan de derde dag van 2026 begonnen.

Enfin. Wij nog niet.

Sinds afgelopen jaar houd ik het Kloosterleven weer wat actiever bij. Dat gebeurt nu vanuit een oud-katholiek perspectief. Toch wel wat anders dan het roomse leven dat ik in Westmalle heb leren kennen.

De oud-katholieke kerk heeft een rode bundel, het Kerkboek. In dit kerkboek staan de liturgieën voor bijzondere momenten. Eén van die momenten is 1 januari. Voluit heet deze liturgie 'Naamgevingn en besnijdenis van onze Heer Jezus Christus'.

Het is niet gek dat Nieuwjaarsdag de dag van de naamgeving en besnijdenis is. En zeker geen toeval dat dit 1 januari is. Want in het Oude Testament werden jongetjes op de achtste dag besneden. Dan kregen ze ook hun naam. Een goed moment om te beginnen met leven: je hebt het verbondsteken ontvangen en je naam gekregen.

Kerst is altijd 25 december. Acht dagen later is het 1 januari. Dat is dus het moment dat het nieuwe jaar kan beginnen. Het jaar onzes Heren. En daar maakt de oud-katholieke kerk een passende liturgie bij.