Nieuwsberichten

Vandaag is het zondag. Tijd voor enige reflectie. Het zou goed zijn om die reflectie dagelijks uit te voeren. Maar ik ben geen monnik.

Nog niet.

Wat niet is kan nog komen.

Wel twee nieuwsberichten uit de afgelopen week. Het eerste gaat over de vos in Vlaanderen. Een Duitse wolf bivakkeert nu in het Vlaamse gebied. De afgelopen dagen zat hij in de omgeving van de stad Beringen, zo'n 45 kilometer ten zuiden van Eindhoven. Een stad op zo'n zestig kilometer van de abdij in Westmalle.

Toen ik mijn woestijntiendaagse meemaakte bij de cisterciënzer broeders, had ik een middag vrij. Ik mocht van mijn makker broeder Guerric de tijd doorbrengen in het bosgebied rondom de abdij. Een groot stuk land, een behoorlijk gebied met bomen. Zou de wolf, die rond Kerst via Limburg en Noord-Brabant naar België kwam, ook naar Westmalle kunnen lopen?

Het andere bericht is iets dichter bij huis. Het Museum Klooster in Ter Apel is in 2017 bezocht door meer dan 27.000 mensen. Een jaar eerder stapten vierduizend mensen minder de drempel over.

Een museum is een manier om iets te bewaren. Dat “iets” is van vroeger dagen. Kloosters zijn geen monumenten van lang vervolgen dagen. Het klooster van Ter Apel werd in 1465 gebouwd door de Kruisheren. Die woonden er tot het moment waarop de Spanjaarden in Groningen het onderspit dolven en het rooms-katholieke geloof in de ban werd gedaan. Het gebouw is inmiddels al jaren een museum.

Monniken vormen een levendige gemeenschap. Dat wij in de Noordelijke Lage Landen meer en meer afscheid nemen van het geloof, doet aan datzelfde geloof natuurlijk niets af. Ik maak zelf uit van een dynamische protestantse gemeente in Leeuwarden; de broeders in Westmalle hebben me laten zien dat het kloosterleven niet saai of ouderwets is, maar een persoonlijk doorleefd besef en geloof.

Klooster Wittem

De jas is te groot geworden en dus moeten maatregelen genomen worden. En dus staan de broeders van redemptoristen voor een opdracht. Ze willen hun klooster in Wittem niet sluiten, zoals dat elders wel gebeurt. De pastorale betekenis van kerk en klooster is te belangrijk om het geheel op te doeken.

Klooster Wittem gaat door, zij het in een geconcentreerde vorm. De communiteit, het personeel en de vrijwilligers blijven zich ervoor inzetten, dat ‘Wittem’ een ‘pleisterplaats voor de ziel’ blijft, waar veel mensen nog vele jaren troost en inspiratie kunnen vinden, aldus pater Henk Erinkveld CSsR, rector Klooster Wittem in een verklaring op de site. Een toelichting dat zelfs aan de NOS niet is voorbijgegaan. De nieuwsomroep besteedde er een heel artikel aan, Martijn van der Zande is zelfs op bezoek geweest in het buurtschap in het zuiden van Limburg.

Wittem. Dat is vanuit Leeuwarden gezien nog verder weg dan Westmalle, waar de cisterciënzers zitten. Dat zijn mijn makkers, waar ik afgelopen zomer te gast ben geweest. De redemptoristen vormen ook weer een hele andere club binnen de katholieke kerk. De Congregatie van de Allerheiligste Verlosser (Congregatio Sanctissimi Redemptoris, C.Ss.R.) werd in 1732 gesticht door de heilige Alfonsus-Maria de Liguori (1696-1787) in het toenmalige koninkrijk Napels te Scala bij Napels. Het doel van deze congregatie is evangelisatie onder de meest verlatenen.

Met evangelisatie heb ik dan wel weer wat, getuige mijn ervaring bij E&R. Dus vanuit dat oogpunt zou het een prima orde voor me kunnen zijn.

Maar ik heb het vermogen niet om het Wittemse klooster over te nemen. Dat laat ik graag over aan degenen met het nodige kapitaal.

Bierbrouwers Jumbo

Hallo Jumbo! De supermarkt heeft een eigen tijdschrift, waarmee het haar eigen winkelend publiek van inspiratie voorziet. In het eerste nummer van 2018 worden de groenten in het zonnetje gezet. Maar het zijn niet alleen de prei en de quiche, waar meneer Jumbo zijn lezers op attendeert.

Er is namelijk ook een artikel over leverancier Westmalle. De bierbrouwers uit het gelijknamige dorp. En jawel, de brouwers van de abdij van Onze-Lieve-Vrouw van het Heilig Hart van Westmalle. Dat is inderdaad het klooster, waar ik afgelopen zomer tien dagen ben geweest. Voor een retraite, een woestijnervaring, een tiendaagse monastieke periode.

Dat ik de broeders nu via de Jumbo weer tegen kom, doet me deugd. De mannen timmeren aan de weg. En blijven me nauw aan het hart liggen.

Dit blog verscheen ook op FritsTromp.nl.

Drie, koningen, wijzen, magiërs

Gisteren was het Driekoningen. In de katholieke liturgie in België en Nederland wordt het hoogfeest van de Openbaring van de Heer op de eerste zondag na 1 januari gevierd. In veel Zuid-Europese landen is Driekoningen een vrije dag en wordt Driekoningen op de dag zelf gevierd. Mijn vrienden in Westmalle zullen dit weekend dus ook hebben stil gestaan bij Caspar, Melchior en Balthasar, zoals de gelatiniseerde Perzische namen van de drie koningen luiden.

Of je noemt ze Apellius, Amerius en Damascus (Grieks) of spreekt ze in het Hebreeuws aan met Galgalat, Malgalat en Sarathin. Koningen waren ze overigens niet, het waren wijzen, magiërs, wize mannen’ of sterrenwichelaars. En of het een trio was, is ook maar de vraag. Ze hadden in ieder geval drie soorten cadeau's meegenomen: goud, wierook en mirre.

Ook in protestantse kerken wordt dit weekeinde stilgestaan bij Openbaring van de Heer. De dominee van dienst in “mijn” kerk, riep vandaag op om Jezus te volgen. In de gewone en concrete wereld, zoals Jezus zelf ook woonde in Kafarnaüm (Kapernaüm in de oude spelling). Dit “dorp van Nahum” was een nederzetting aan de oever van het Meer van Tiberias.

Het was alsof de predikant deze eerste zondag van 2018 bevestigde wat ik afgelopen zomer in Westmalle als goddelijke opdracht kreeg opgelegd. Om in de eigen stad Jezus te volgen, om te zien naar wezen, weduwen en vluchtelingen en op deze manier de sabbat te onderhouden.

Ergo, een bemoedigende zondag om dit nieuwe kalenderjaar mee te beginnen.

Pax et bonum

Vrede en alle goeds gewenst voor 2018! Onder de begeisterde zegen van God.

Kloosterjaar

Wat voor jaar is het geweest? Het was in ieder geval een jaar waarin ik de eerste stappen heb gezet in een eventueel monastiek leven. Begin dit jaar kreeg ik contact met de monniken, die naar Schiermonnikoog verhuizen. Via broeder Paulus kwam ik in contact met broeder Guerric, de novicenmeester van het moederklooster in Westmalle.

De Vlaamse broeder nodigde me uit om naar de abdij te komen, om een periode van twee weken mee te leven met de broeders. Om zo het monastieke leven te proeven. Een schitterende periode, waar ik met enorm veel plezier en dankbaarheid op terugkijk.

Behalve deze ervaring, heb ik ook kennis gemaakt met andere kloosters. Zo sprak ik met Nikolaas Sintobin sj, de 'internetjezuïet' in Amsterdam. Ook ondernam ik de reis naar Egmond Binnen, waar ik sprak met broeder Beda van de st.-Adelbertabdij.

In het klooster van Westmalle had ik een bevindelijke ervaring, die me de weg wees naar Leeuwarden. Om in de stad te vasten en de sabbat te onderhouden: door om te zien naar de armen, de wezen, de weduwen en de vluchtelingen. En vergis je niet, ze zijn er. Ze wonen letterlijk om 'mijn' kerkgebouw.

En zo sluit ik dit jaar af. Met in mijn ene hand de Regel van Benedictus. En in de andere hand een kop koffie. Met de Regel zorg ik voor een monnikenbestaan, waarmee ik mijn leven geestelijk vormgeef. Met de kop koffie stel ik me beschikbaar en ten dienste van de stad en land. Welk voorwerp in welke hand is, weet ik niet: laat uw rechterhand niet weten wat uw linkerhand doet.

Dit is het jaar geweest.

Nicolaaskerk

De Nicolaaskerk in Appingedam is een monumentaal pand. Sinds deze week het het gebouw niet meer de Nicolaaskerk, maar is het restaurant De Basiliek geworden. Het kantoor waar de legendarische pastoor Smeels van 1958 tot ‘97 zijn parochie runde, is nu een zaaltje voor besloten diners en partijen.

Een handvol gedachten schoot door mijn hoofd. “Dan komen de 75 eters eindelijk weer eens in een kerk,” was zo'n gedachte. Veel van mijn generatiegenoten hebben nooit een kerk bezocht – laat staan dat ze de kerk van binnen hebben gezien. Dus om er een eettent van te maken met een passende naam, dat doet me dan wel weer goed.

Maar ik was nog niet uitgedacht, of een wat sombere gedachte nam plaats in mijn hoofd. Het is niet eens zo verkeerd dat het kerkgebouw nu als etablissement wordt gebruikt. Wat veel ernstiger is, is dat de kerk zelf zijn functie heeft verloren. Je kunt de conclusie trekken dat het aantal kerkgangers dusdanig is teruggelopen, dat een gemeenschappelijke ruimte niet meer nodig is.

Je kunt hier tegen inbrengen dat geloven meer individueel is geworden. Om het geloof te uiten, is kerkgang overbodig geworden. Het gaat immers om je dagelijkse praktijk, niet om een wekelijks uitje? Nou ja, daar denk ik het mijne maar over.

Elkaar geregeld opzoeken, eens per week, is een goede gewoonte. Geloven is een collectief gebeuren. Dat doe je niet in je eentje. Als jij de woorden van het geloof niet kunt zingen of beleven, is je buurman bereid dat voor je te doen. Zodoende wordt je meegenomen. Schouder aan schouder. Dat is waar het om gaat.

Dit blog verscheen ook op FritsTromp.nl.