Verkiezing Bisschop van Haarlem

Over een maand wordt in Haarlem gekozen. Geen nieuwe gemeenteraad. Maar een nieuwe bisschop. Na het afscheid van bisschop Dick Schoon is het oud-katholieke bisdom toe aan de 18e geestelijk leider.

Op de site van de oud-katholieke kerk een uitnodiging om deze verkiezing bij te wonen. Of nou ja, om je aan te melden. Het aantal beschikbare plaatsen is beperkt, dus hier geldt het principe dat wie eerst komt, ook eerst maalt.

Jake DeJonge

Begin juli overleed de oud-katholieke pastoor Jake Dejonge op 88-jarige leeftijd. Hij heeft een rijk en internationeel leven achter de rug gehad. De site van de kerk heeft een uitgebreid In Memoriam geplaatst.

Ook voor de Friese oudkatholieken is pastoor Jake een bekende naam. Hij was nauw betrokken bij de Friese tak van dit kleine kerkgenootschap, toen zij in Jorwerd bijeenkwamen.

In de Oud-Katholieke parochie van Groningen, waar de Frieze oudkatholieken nu onder vallen, is vanochtend stilgestaan bij het overlijden van pastoor Jake.

Verkiezing nieuwe bisschop van Haarlem

De bisschop van Haarlem, mgr. dr. Dirk Jan Schoon is zaterdag 27 juni 2026 teruggetreden. Dat kwam symbolisch tot uitdrukking door de overhandiging van de bisschopsstaf door mgr. Schoon aan de deken van het bisdom, Robert Frede in zijn hoedanigheid van eerste vicaris sede vacante.

Tot een nieuwe bisschop is gekozen, ligt de bestuursmacht van de bisschop bij de eerste en tweede vicaris sede vacante van het bisdom. De Haarlemse geestelijkheid heeft 1 juli priester Michael van den Bergh, pastoor van de Amsterdamse parochie, tot tweede vicaris gekozen. Beide vicarissen zijn ook eindverantwoordelijk voor de organisatie van de verkiezing van een nieuwe bisschop.

Het Kiescollege van het bisdom Haarlem bestaat uit de twaalf geestelijken van het bisdom die nog niet de AOW-gerechtigde leeftijd plus 5 jaar hebben bereikt. Daarnaast zijn zes lekenleden van de Algemene Synode (jaarlijkse landelijke kerkvergadering, red.) opgenomen die afkomstig zijn uit het bisdom Haarlem. Het college komt 29 augustus samen in de kathedraal van het bisdom.

In principe zijn alle priesters die in het bisdom Haarlem of het aartsbisdom Utrecht actief zijn, verkiesbaar. Momenteel gaat het om 20 priesters van wie er acht vrouw zijn.

Daarnaast is het Kiescollege twee keer bijeengekomen om informeel van gedachte te wisselen over het gewenste profiel van de nieuwe bisschop.

De verkiezing gebeurt tijdens een openbare bijeenkomst. Op wie individuele leden van het Kiescollege hebben gestemd, blijft strikt geheim.

De verkiezing is een feit wanneer een eenvoudige meerderheid (‘de helft plus 1’) van de stemmen naar één kandidaat uitgaat. Mocht er na vijf stemrondes geen uitsluitsel zijn, dan zal op een andere dag een nieuwe stemmingsronde plaatsvinden.

Het Stembureau begeleidt de verkiezing en bewaakt de rechtsgeldigheid. Na de uitslag van de verkiezing wordt de verkozene gevraagd of zij of hij de verkiezing aanvaard. Men kan direct antwoorden of gebruik maken van 2 weken bedenktijd. Na een eventuele aanvaarding moet de verkiezing geconfirmeerd worden door de aartsbisschop van Utrecht. Daarna gaat de jurisdictie over van de vicarissen op de bisschop-elect.

De wijding van de negentiende bisschop van Haarlem vindt plaats op 10 oktober in de Grote of Sint Bavo kerk in Haarlem. Een dag later is de in bezit name van de bisschopszetel in de Haarlemse kathedraal. De eerste bisschop van Haarlem was Nicolaas van Nieuwland. Hij werd verkozen en gewijd in 1559.

Bron: website Oud-Katholieke Kerk

Cody Gakpo

Tijdens het afgelopen WK voetbal voor mannen, verloren voetballer Cody Gakpo en zijn vriendin Noa van der Bij hun nog ongeboren zoontje. Dat is verdrietig nieuws.

Het is niet de eerste keer dat een voetballer tijdens een eindtoernooi een kindje verliest. Iets vergelijkbaars overkwam Khalid Boulahrouz tijdens het EK 2008 in Oostenrijk en Zwitserland. Boulah's vrouw Sabia Engizek was zwanger van hun dochtertje Anissa, dat echter drie maanden te vroeg werd geboren.

Boulahrouz bleef bij de selectie en speelde drie dagen later in de kwartfinale tegen Rusland. De Nederlanders speelden met een zwarte rouwband om de arm.

Het zijn trieste dingen. Na het verlies bezochten Gakpo en Van der Bij, die beiden christelijk zijn, een kerk om een kaars aan te steken.

Dan is het vroegtijdige vertrek van Oranje bij dit eindtoernooi een bijzaak.

Afscheid

Morgen neemt bisschop Dick Schoon afscheid van zijn werk. Hij gaat met emeritaat. Daarmee wordt het oudkatholieke bisdom Haarlem 'stede vacant'.

Op de site van de landelijke kerk staat een uitgebreid artikel over monseigneur Dick. Lezenswaardig, want het geeft een inkijkje in zijn werk.

Oudkatholieken zijn een leesgraag volkje. Dick Schoon helpt daar ook in mee. Hij promoveerde in 2004 op het proefschrift Van bisschoppelijek Cleresie tot Oud-Katholieke Kerk. In 2019 verscheen het eveneens vuistdikke boek over de reis van Petrus Codde, de oervader van de oudkatholieken - ook van Schoon's hand.

Maar dat is morgen allemaal. Na morgen kijken we weer verder.

Levensbeschouwelijke clubs

De politieke partijen GroenLinks en Partij van de Arbeid houden vandaag hun oprichtingscongres. Na vandaag zijn de partijen gefuseerd tot Progressief Nederland, met als roepnaam Pro. Voor het Nederlands Dagblad aanleiding tot een artikel over de nieuwe politieke partij.

Het accent in het artikel ligt op de levensbeschouwing. Beide sociale partijen hebben een levensbeschouwelijke club in hun gelederen. Voor de PvdA is dat de Banning Vereniging, bij GroenLinks zijn de religieuzen verenigd onder De Linker Wang.

Nog niet zo lang geleden hadden gelovigen hun eigen partijen. Moslims kwam je vooral bij de PvdA tegen, christenen bij het CDA, SGP en de ChristenUnie, al naar gelang hun geloofsopvattingen. Oud-katholieken tref je niet bij één partij, maar die zijn net zo verspreid als 'gewone' Nederlanders.

Ik ken één oud-katholiek politicus. Eduard Bomhoff is oud-katholiek, maar vindt geloven een privé-aangelegenheid. Hij was jarenlang lid van de PvdA, tot hij in 2002 namens de Lijst Pim Fortuyn de politiek in ging. Toen werd hij minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en vice-premioer in het eerste kabinet-Balkenende.

Na zijn mislukte politieke carrière vertrok hij naar Azië om weer hoogleraar te worden. Tegenwoordig is hij wetenschapper in ruste, en columnist bij Syp Wynia.

Geloof en politiek ligt natuurlijk dicht bij elkaar. Misschien goed dat ze elkaar niet meer één op één overlappen.

Lieke Marsman

Schrijver en dichter Lieke Marsman is op 35-jarige leeftijd overleden. Ze leed sinds 2018 aan kraakbeenkanker.

Op de website van het Nederlands Dagblad staat vandaag een uitgebreid artikel over Marsman. Redacteur Maurice Hoogendoorn had dit in memoriam waarschijnlijk al klaarliggen. Zo werkt dat in de journalistiek: als je weet dat het overlijden van een bekend persoon er aan zit te komen, zet je het levensverhaal al klaar - met alleen nog de overlijdensdatum in te vullen.

Mooi artikel wel, over Marsmans zoektocht naar religie en zingeving. Door haar ziekte zag Marsman zich geconfronteerd met de ontoereikendheid van het rationele, atheïstische wereldbeeld waarmee ze was opgevoed.

Het boek Mijn heldere afgrond van Christian Wiman, gekregen door collega Vonne van der Meer, raakte Marsman diep. Enfin, de rest is bij het ND te lezen.

Volgende week verschijnt De dichter en de duivel, het laatste boek van Marsman.

Marathon

Zeven deelnemers aan de halve marathon in Groningen zijn zondag bevangen door de warmte. Het doet me denken aan de LOOP Leeuwarden van vorig jaar. Toen overleed zelfs een deelnemer vanwege het warme weer.

Door de marathon was de Witte de Withstraat afgesloten. Aan deze straat ligt de Oud-Katholieke parochie van Groningen, waar ik met enige regelmaat kom. Voor de parochianen was het even puzzelen om de auto te parkeren.

De oud-katholieke kerk kent geen kastelen. Ook waren ze niet betrokken bij de kruistochten. Toch moest ik denken aan de oud-katholieken, toen ik als over een strategisch gelegen kasteel uit de kruisvaardertijd. Het kasteel Beaufort bij de Libanese plaats Nabatiye is door Israël ingenomen.

Kastelen kunnen natuurlijk een religieuse betekenis hebben. Een van de mooiste kastelen die mevrouw Frits en ik hebben bezocht, is Castel Vianden in Luxemburg. Hoewel, een overtreffende trap is wel de Mont Saint-Michel, hoewel dat misschien niet een kasteel is.

Het zijn warme dagen. De temperaturen klimmen op, de hitte gaat het huis voorlopig nog niet uit. Maakt niet uit, ik zoek de verkoeling in de koele kastelen en abdijen.

Pinksteren

Afgelopen weekend was ik weg. Niet naar Opwekking, dat elk jaar met de Pinksterdagen in Biddinghuizen wordt gehouden. Het Feest van de Geest beleefde ik in Westmalle. Bij de monniken van de abdij van Onze-Lieve-Vrouw van het Heilig Hart van Westmalle.

Een cisterciënzer klooster, waar naast contemplatie ook aan bier wordt gedaan. Ik kwam in 2017 voor het eerst bij deze broeders. Sindsdien kom ik er elk jaar minstens één keer. Als gast, niet als uitgetreden monnik. Dat had wel gekund, maar mijn leven heeft een andere afslag genomen.

Enfin. Voer voor een ander moment. Inmiddels weer thuis. En dat is ook goed. Zoals het klokje thuis tikt, tikt het immers nergens. En mijn huis woont in Leeuwarden. Dus daar is het goed tikken.

Over Hoop Prijs

De kerk in Kampen, waar al anderhalf jaar een uitgeprocedeerd gezin wordt opgevangen, heeft de Over Hoop Prijs 2024 gewonnen. De Kampense kerk startte anderhalf jaar geleden een permanente kerkdienst, vanuit de wetenschap dat de overheid die niet mag verstoren. Zo werd een veilig toevluchtsoord gecreëerd voor het uitgeprocedeerde Oezbeekse gezin Babayants.

Kerkasiel is ongewoon, maar niet uitzonderlijk. Tussen 2018 en 2019 verbleef het gezin Tamrazyan in de Bethelkapel in Den Haag. Voormalig Jonge Theoloog des Vaderlands Thelma Schoon schreef over het Haagse kerkasiel een lezenswaardig boek. Zij gaat in haar boek in op de relatie tussen kerkasiel en liturgie.

Misschien dat de organisatie van de Over Hoop Prijs het boek van Schoon ook heeft gelezen.

Column KerkInStad | Dierenarts

Zo af en toe lever ik een bijdrage aan KerkInStad. Dat is het kerkblad van de protestantse gemeente in Groningen (stad). Vorige week verscheen mijn column over een bezoek aan de dierenarts. Ik kan het niet laten om mijn verhaal ook hier te delen.

---

Voor mevrouw Frits en mij brak afgelopen week een nieuwe fase aan: we waren voor het eerst bij de dierenarts. Al met al een onderwerp waar ik de laatste maanden vaker over nadenk. Want het bezitten van een huisdier is meer dan het bezitten van een huisdier.

Het was ook eigenlijk niet een vooropgezet plan om een poes te nemen. We kregen Jip via een tante van mevrouw Frits, die door samenloop van omstandigheden een kat te veel had. Of wij geen interesse hadden om dit poesje over te nemen? Na ampel beraad besloten we ons huis open te stellen voor deze poes.

Wat in dit geval goed hielp (maar overigens niet doorslaggevend) was dat dit poesje al ruim drie jaar was. En gevaccineerd, een chip tussen de schouderbladen en geholpen om een kattenplaag te voorkomen. Veel opvoedkundige problemen lagen niet in het verschiet, dus Jip was voor ons een uitstekend instapmodel.

Het is niet zo dat we in huize-Tromp nou tegen huisdieren zijn. Het is meer dat het er nooit echt van is gekomen. Behalve misschien een cavia of konijn in vroeger dagen. Nu er een poes op ons wachtte, veranderde onze blik op de wereld een beetje.

We kregen de zorg toebedeeld over een levend wezen. Natuurlijk, een kat of een poes is geen mens, maar wel degelijk een levend wezen. Een schepseltje waar je onverwacht een band mee opbouwt. Dat je een relatie opbouwt met een poes, had ik van tevoren niet bedacht.

Mijn werk en studie spelen zich deels thuis af, waardoor ik veel ben waar onze poes ook is. Na het halfjaar dat Jip nu bij ons woont, heb ik het idee dat wij elkaar begrijpen. We kunnen met elkaar communiceren, we snappen elkaar, al praat de een mensentaal en de ander poezentaal. Misschien klinkt het pathetisch, maar je gaat je hechten aan zo’n huisdier. Ook met een bezoek aan de dierenarts, waarbij mevrouw Frits en ik troostende woorden spraken richting de poes in een onbekende omgeving.

Ik ga ervan uit dat de Schepper van hemel en aarde bezig is met het herscheppen van deze hemel en aarde. Het lijkt me meer dan logisch dat ook op die vernieuwde hemel en aarde ruimte is voor dieren. Of we dan ook huisdieren hebben, is misschien een ander verhaal. Maar tussen mens en dier zal een band bestaan, een onderlinge relatie. Op die nieuwe aarde is een plek ingeruimd voor een dier als Jip.

Dat moet haast wel. Als je als Schepper al zoveel aandacht en zorg besteed aan de dieren in het huidige ondermaanse bestaan, hoeveel temeer zal die creativiteit zich uiten bij een nog betere hemel en aarde.

De dierenarts bevindt zich op loopafstand van ons huis. Dat scheelde bij ons eerste bezoek, dat we ons over de reis geen zorgen hoefden te maken. De dokter was tevreden, Jip deed het goed. Na een kwartier stonden we ook alweer buiten. Met de toezegging: “Tot volgend jaar!”

Bron: KerkInStad

Thelma Schoon

Gisteren was een bijzondere dag voor de Paradijskerk in Rotterdam. Thelma Schoon, voormalig Jonge Theoloog des Vaderlands, werd tot priester gewijd in de oud-katholieke parochie van de H.H. Petrus en Paulus.

Mooi moment, voor Thelma zelf natuurlijk. Maar ook voor haar vader, pastoor Henk Schoon, en haar moeder, de protestantse predikante Idelette Otten. Hopelijk krijgt Thelma binnenkort een telefoontje uit Groningen, om de noordelijke parochie een eucharistie te vieren.

Klaagliederen

Vandaag is het een dag voor de Klaagliederen.

Begin vorig jaar waren mevrouw Frits en ik een midweek in Borger. We bezochten toen onder meer het doorgangskamp Westerbork. Vanuit dit kamp werden Nederlanders naar andere kampen in het oosten gestuurd.

De transporten gebeurden op basis van ras, nationaliteit, geloofsovertuiging, seksuele voorkeuren.

Een van de standbeelden ter herinnering aan deze groep vervolgen is een tekst uit het Bijbelboek Klaagliederen. Je vindt het beeld vanzelf als je over het terrein loopt. In de herziene editie van de Nieuwe Bijbelvertaling staat op deze tekst:

'De vijand volgt ons bij iedere stap, we kunnen ons niet meer buiten vertonen. Ons einde is nabij, onze dagen zijn geteld, ja, ons einde is gekomen.'

Kerkentour #15 | De Fontein

Afgelopen week wandelde ik terug vanaf mijn college aan NHL Stenden. Even een net wat andere route weer naar huis. Dat leidde me via de Groningerstraatweg. Bij de rotonde staat De Fontein. Vanouds een hervormde gemeente, tegenwoordig volop een protestantse wijkgemeente.

Het mooiste van dit gebouw is misschien wel de vrijstaande klokkentoren. Het pand werd in 1968-1969 gebouwd naar ontwerp van architect J.C. Teeuw.

Ezechiël

De Amerikaanse minister van Defensie (of Oorlog) Pete Hegseth heeft een foutje gemaakt. Tijdens een gebedsbijeenkomst op zijn ministerie citeerde hij een vers uit het Bijbelboek Ezechiël. Maar in plaats van de oudtestamentische profeet te citeren, haalde Hegseth de verbastering aan uit de film Pulp Fiction.

Dat ontdekte nieuwssite Nu.nl. De redacteur geeft het citaat uit het Pentagon weer, en weet ook wel dat Ezechiël iets met God, Israël en wraak te maken heeft. "En ik zal met grote wraak en met woedende toorn neerkomen op hen die proberen mijn broeder gevangen te nemen en te vernietigen," citeerde Hegseth. "En jullie zullen weten dat mijn roepnaam Sandy 1 is, wanneer ik mijn wraak op jullie uitoefen."

Maar Martijn van Delft heeft niet de Bijbel binnen handbereik. Want dan had hij het juiste vers kunnen citeren. Het gaat om Ezechiël 25:17, waar in de jongste vertaling, de NBV21, staat: "Ik zal me meedogenloos op hen wreken, in mijn toorn zal Ik hen straffen, en dan, als mijn wraak hen treft, zullen ze beseffen dat Ik de HEER ben."

Bij deze dan maar rechtgezet. Hoewel, ik denk niet dat Hegseth een Nederlandse vertaling van de Schrift gebruikt zou hebben...

Intercity bestemming Pasen

Vorige week was het de Stille of Goede Week. Mevrouw Frits en ik hebben gebruik gemaakt van het boekje Intercity Bestemming Pasen. Dit boek is een uitgave van de oud-katholieke kerk. Het boek helpt gelovigen de Goede Week door. En legt uit hoe de verschillende diensten liturgisch in elkaar zitten.

Afgelopen week werd Elsa Westberg in de kring van oud-katholieke geestelijken opgenomen. Ik ken haar wel een beetje, want Elsa is parochiaan in Groningen. In de Oud-Katholieke St. Martinusparochie ben ik een bescheiden gastlid. Aan de Witte de Withstraat tref ik Elsa regelmatig.

De Paastijd is nog niet afgelopen. Eigenlijk is de Paastijd net begonnen. Tot aan Pinksteren is het Pasen. Of beter: in de kerk is het élke zondag Pasen. Want we vieren op de eerste dag van de week de opstanding van de Heer.

Elke week. Want zonder dit ritme vergeten we het zomaar. Onze bestemming. In de intercity worden we vergezeld met geestelijken en leken. We geloven niet in ons uppie.

PROTEST

Afgelopen zondag was het Palmzondag. Dat is de zondag dat Jezus op een ezel de stad Jeruzalem binnen kwam. Met Palmzondag is de Goede of Stille Week begonnen, de laatste fase van de Veertigdagentijd. Komende zondag is het al Pasen.

In de afgelopen dagen is ook de nieuwe naam gepresenteerd van de fuserende partijen GroenLinks en PvdA. Progressief Nederland moet het gaan heten, afgekort tot PRO. De jongerenafdeling wordt PROTEST genoemd.

Kwestie van spelen met taal. Natuurlijk. Maar ik denk aan protestanten. Dat zijn gelovigen die niet naar de Rooms-Katholieke Kerk gaan. Ze protesteren tegen die Roomse leer.

Nou ja, ik denk aan de Grote protestantse katholieke catechismus van wijlen dominee Ben Wentsel. Hij legt protestant net wat anders uit. Namelijk als pro testant, vóór de waarheid.

Ik weet niet of politici van de linkse beweging zich thuis voelen bij Wentsel's verhaal. Of catechismus. Ik wel, maar ik ben dan ook een schiere jongen.

Sarah Mullally

Afgelopen woensdag werd Sarah Mullally geïnstalleerd als de aartsbisschop van Canterbury. Zij is de eerste vrouw die de geestelijk leider is van de Anglicaanse Kerk. De koning is het formele hoofd van deze kerk.

Voor de NOS aanleiding om een uitgebreid verhaal te maken. Wel bijzonder, want ik heb niet de indruk dat dit nieuwsmedium veel met religie doet. Zeker niet om een positief verhaal te maken.

Maar de correspondent van de Britse eilanden Arjen van der Horst doet zijn best.

De Anglicaanse Kerk, de staatskerk van de Engelsen, is een zusterkerk van de oud-katholieke kerk. Met die laatste stroming heb ik wel wat. En daarmee dus zijdelings ook wel wat met de Britse kerk. Als een neutrale organisatie als de NOS dan aandacht besteedt aan 'kerk', ben ik daar wel blij mee.

Kerkentour #14 | Adventkerk

Een beetje verscholen is de kerk wel: de Adventkerk in Leeuwarden. Het gebouw staat aan de Dokkumertrekwei, en hoort bij de Zevendedagsadventisten. Ik ben er vaak langsgefietst, op weg naar NHL Stenden. De Leeuwarder hogeschool staat tegenover dit kerkgebouw in Bilgaard.

Ik herinner me een collega bij het Veluws Dagblad, onderdeel van dagblad De Stentor, waar ik lang geleden een journalistieke stage liep. Deze collega was lid van de Zevendedagsadventisten-kerk. Op zich een aardige man, maar wel een man met een sterke mening. En hij wist alles, of althans: hij deed alsof hij alles wist. En wat hij niet wist, wist hij eigenlijk wel.

Nu zijn niet alle Zevendedagsadventisten zoals mijn oud-collega. Maar die associatie ben ik nooit kwijtgeraakt.

Kerkentour #13 | Westerkerk

Steeds meer kerkgebouwen verliezen hun functie als kerk. In plaats daarvan wordt het gebouw gebruikt als culturele plek, bijvoorbeeld. Zoals de Westerkerk in Leeuwarden.

Het pand aan de Bagijnestraat is weliswaar een Rijksmonument. Maar het doet dienst als theater. Net als de 'gereformeerde kathedraal', de Koepelkerk.